Katalizator samochodowy to urządzenie o niedużym rozmiarze. Wielkością można go porównać np. do pudełka po butach. Jednak jest niezwykle ważny.
Pierwsze katalizatory pojawiły się w samochodach już pod koniec lat 80-tych ubiegłego stulecia. Wszystko po to , by poradzić sobie z problemem szkodliwych substancji powstałych w wyniku pracy silnika . Obecnie jest to część niezbędna by nowo wyprodukowane auto spełniło obowiązujące normy czystości spalin.
Katalizator zawiera w swej budowie związki chemiczne, które, podczas przepływu spalin powodują szereg reakcji. Mają one na celu zmniejszenie ilości toksyn dostających się do powietrza, którym wszyscy oddychamy.
Jaką funkcję pełni katalizator?
Ze względu na to, czy w danym aucie zamontowany jest silnik benzynowy, czy silnik Diesla, stosuje się różne katalizatory. Otóż współczesny katalizator stosowany w silnikach benzynowych powinien mieć zdolność do równoczesnego:
- zredukowania tlenków azotu
- utlenienia tlenku węgla (powstaje dwutlenek węgla)
- utlenienia węglowodorów (wynikiem reakcji jest dwutlenek węgla i woda)
Stąd bierze się nazwa „katalizator trójdrożny”.
Natomiast w silnikach Diesla, ze względu na specyfikę pracy niemożliwa jest jednoczesna redukcja tlenków azotu. Dlatego w niektórych samochodach stosuję się dodatkowo drugi katalizator, którego zadaniem jest właśnie redukcja tlenków azotu. W nowszych autach z silnikiem wysokoprężnym do oczyszczania spalin stosuje się dodatkowo Filtr Cząstek Stałych (DPF, FAP).
Wkład Ceramiczny vs Wkład Metalowy
Ponadto ze względu na materiał wykorzystany do produkcji wkładu katalizatora wyróżniamy:
- katalizator ceramiczny
- katalizator metaliczny
Katalizatory ceramiczne są niewątpliwie tańszym rozwiązaniem. Jednak między tymi z wkładem metalowym a ceramicznym, jest kilka różnic:
- wkład metalowy szybciej osiąga roboczą temperaturę, a więc też szybciej oczyszcza spaliny.
- wkład metaliczny stawia zdecydowanie mniejsze opory spalinom.
- jest też trwalszy – mniej wrażliwy na szoki termiczne oraz na fizyczne uszkodzenia. W wyniku uderzenia wkład ceramiczny potrafi się rozerwać i skruszyć, podczas gdy metaliczny co najwyżej się odkształci.
Oba typy katalizatorów można montować zarówno w autach z silnikiem Diesla, jak i w autach z silnikiem benzynowym. Należy jednak pamiętać, że wkład katalizatora montowanego w samochodzie z silnikiem wysokoprężnym powinien mieć większe „oczka” (mniejsza liczba „oczek” na 1 cm kwadratowy powierzchni).
Jak to jest z trwałością katalizatorów?
Przy sprawnym aucie żywotność katalizatora szacuje się na około 5 lat lub przebieg 100 tysięcy kilometrów. Nie chodzi tu o to , że po tym czasie już na pierwszy rzut oka katalizator będzie kwalifikował się do wymiany. Obudowa katalizatora wykonana jest ze stali nierdzewnej, ze względu wysoką temperaturę pracy tego urządzenia, więc po takim czasie obudowa nadal będzie w dobrym stanie. Chodzi jednak o to, że substancji chemicznych wewnątrz katalizatora starcza właśnie na przejechanie około 100 tyś km, a po 5 latach substancje te ulegają deaktywacji. To dotyczy zarówno katalizatorów oryginalnych, jak i tych przeznaczonych na aftermarket.
Właśnie dlatego w autach wyprodukowanych po roku 2000, może zapalić się kontrolka „check engine” z kodem określającym błąd „starzenie się katalizatora”. Nawet pomimo tego, że auto ma przejechanych zaledwie kilkadziesiąt tysięcy km. W tym wypadku oprócz przebiegu znaczenie ma wiek katalizatora.